Τζον Μπέιτς: Η αδράνεια είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο

Entrepreneurs
Typography

Ο Τζον Μπέιτς, Συνεργάτης Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας στο London Business School και ενεργός επενδυτής βρίσκεται στην Κύπρο μετά από πρόσκληση της Βρετανικής Υπάτης Αρμοστείας στη Λευκωσία και του προγράμματος IDEA.

* Ο κ. Μπέιτς θα μιλήσει τη Δευτέρα 11 Απριλίου στο 6:00 μ.μ. στα Κεντρικά Γραφεία της Τράπεζας Κύπρου.

1. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου φαίνεται να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στην υποστήριξη του επιχειρηματικού οικοσυστήματος στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό οφείλεται στην αντίληψη πως κάτι τέτοιο βοηθά στην ανάπτυξη;

Οπωσδήποτε. Όλα τα στοιχεία κατατείνουν στο γεγονός ότι στις περισσότερες οικονομίες, η συντριπτική πλειοψηφία των νέων θέσεων εργασίας δημιουργείται από τις νέες και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις κατά τα πρώτα 10 με 20 χρόνια της ύπαρξής τους. Και αυτό δεν ισχύει μόνο για τους νέους! Υπάρχουν δύο “κορυφώσεις” στην επιχειρηματική δραστηριότητα: H πρώτη είναι στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας μέχρι και τα μέσα της τρίτης δεκαετίας ενός ατόμου καθώς οι νέοι αποκτούν τις σχετικές δεξιότητες για να κατανοήσουν τις νέες ευκαιρίες (αν και δεν έχουν κατ’ ανάγκη τη διοικητική εμπειρία ή τη δικτύωση για να τις εκμεταλλευτούν πλήρως, κάτι το οποίο είναι επικίνδυνο). Μετά πάλι η δεύτερη είναι από τα μέσα της πέμπτης δεκαετίας ενός ατόμου όταν οι έμπειροι διευθυντές συχνά απελευθερώνονται από τις οικογενειακές ευθύνες και με μια ασφαλή οικονομική βάση μπορούν να χρησιμοποιήσουν την εμπειρία, τις επαφές και τη δικτύωσή τους για να ανακαλύψουν εκ νέου μια βιομηχανία (παρόλο που μπορεί να μην έχουν τις απαραίτητες τεχνολογικές δεξιότητες). Η “ομάδα-όνειρο” των νέων επιχειρηματιών με έμπειρους και ενεργούς επενδυτές/διευθυντές γίνεται όλο και περισσότερο ένα χαρακτηριστικό ενός οικοσυστήματος που ωριμάζει.

2. Υπάρχουν βέλτιστες πρακτικές για χώρες όπως η Κύπρος που είναι νέες σε αυτόν τον τομέα;

Το βασικό μάθημα που το Ηνωμένο Βασίλειο έμαθε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 και του 1980 είναι ότι ο ρόλος της κυβέρνησης είναι καλύτερα να περιορίζεται στον καθορισμό γενικής πολιτικής. Η προσπάθεια επιλογής των νικητών μέσω “βιομηχανικής πολιτικής” ή υποστήριξης ετοιμοθάνατων βιομηχανιών που αντιμετωπίζουν θεμελιώδη συγκριτικά μειονεκτήματα δεν είναι ο δρόμος προς την αειφόρο ανάπτυξη. Η υποστήριξη της έρευνας, της καινοτομίας και της ανάπτυξης δεξιοτήτων στην πλευρά της προσφοράς, μαζί με την ελαχιστοποίηση του διοικητικού κόστους για την ίδρυση μιας επιχείρησης ΚΑΙ την πολύ στοχευμένη παροχή κινήτρων στην πλευρά της ζήτησης είναι απαραίτητες. Για παράδειγμα, η εισαγωγή του Σχεδίου Επιχειρηματικών Κινήτρων (Enterprise Incentive Scheme) όπου μεμονωμένοι επενδυτές λαμβάνουν άμεση μείωση στην παρακράτηση φόρου εισοδήματος της τάξης του 30% για επενδύσεις μέχρι ένα εκατομμύριο στερλίνες ανά επενδυτή σε κοινές μετοχές νεοσύστατων και νέων εταιρειών και φόρο κεφαλαιουχικών κερδών ύψους 0% για πωλήσεις μετά από τρία χρόνια, έχει μεταμορφώσει την επενδυτική αγορά πρώιμου σταδίου του Ηνωμένου Βασιλείου με 1,4 δισεκατομμύρια στερλίνες σε νέες επενδύσεις κατά την περίοδο 2013-2014.

3. Και ποιο ρόλο παίζουν τα πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου στην υποστήριξη της επιχειρηματικότητας;

Τα πανεπιστήμια βρίσκονται ακριβώς στην αρχή του “χωνιού καινοτομίας”, όπου ιδέες και έννοιες κυοφορούνται σε ένα συνεργατικό και έντονο περιβάλλον. Η αυστηρή αξιολόγηση από ομότιμους και η παγκόσμια συνεργασία είναι το κλειδί για τη δημιουργία επαναστατικών ιδεών που μπορούν μια μέρα να μεταμορφώσουν μια βιομηχανία. Πέραν του να είναι “εργοστάσια ιδεών”, τα πανεπιστήμια παίζουν κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων κριτικής σκέψης που είναι απαραίτητες για οποιαδήποτε καριέρα, και κυρίως εκείνη του επιχειρηματία. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, τα πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου ξεκίνησαν να αναπτύσσουν τα δικά τους επιχειρηματικά οικοσυστήματα όπου το διδακτικό προσωπικό, οι φοιτητές, οι απόφοιτοι και οι επενδυτές συνεργάζονται για να επιταχύνουν τη μετατροπή της ακατέργαστης πνευματικής ιδιοκτησίας σε χρήσιμα προϊόντα και υπηρεσίες. Είμαι στην ιδιαίτερα ευχάριστη θέση να αναφέρω ότι το London Business School και οι εταίροι μας στο University College του Λονδίνου ήταν από τους πρωτοπόρους τής καινοτομίας σε αυτό το νέο μοντέλο μετατροπής σε τεχνολογία.

4. Τι θα συμβουλεύατε τον ακαδημαϊκό κόσμο της Κύπρου;

Η καθαρή έρευνα είναι ένα παιχνίδι κλίμακας που μπορεί να φαίνεται ότι βάζει τις μικρές χώρες σε μειονεκτική θέση. Ωστόσο, τα καλά νέα είναι ότι η συνεργασία καθίσταται πιο εύκολη και η δυνατότητα απόκτησης κλίμακας σε μια καθορισμένη περιοχή της έρευνας εξισώνει τον αγωνιστικό χώρο. Αξιοποιήστε όλες τις δυνατότητες που προσφέρονται για συνεργασία, ιδιαίτερα στα προγράμματα “Ορίζοντας 2020” της ΕΕ. Δεύτερο, επικεντρωθείτε στην ενσωμάτωση τής διδασκαλίας του επιχειρείν, της διαχείρισης και της πρακτικής με την “καθαρή” έρευνα. Ενθαρρύνετε τους ερευνητές να εξετάσουν πώς οι καινοτόμες ιδέες τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην πράξη και βοηθήστε τους να σχηματίσουν ομάδες με εμπορικά υγιείς εταίρους, προστατεύοντας ταυτόχρονα την πνευματική τους ιδιοκτησία.

5. Τόσο η Κύπρος όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο βλέπουν τις ΜΜΕ ως ζωτικής σημασίας για την επίτευξη ανάπτυξης. Με βάση την εργασία σας με ιδιοκτήτες και επιχειρηματίες μικρών επιχειρήσεων, ποιοι είναι οι κυριότεροι λόγοι για τους οποίους δεν προβαίνουν σε εξαγωγές;

Ζούμε σε ένα τόσο παγκοσμιοποιημένο και διασυνδεδεμένο κόσμο που θεωρώ ότι είναι δύσκολο για μένα να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση. Όπου υπάρχει απροθυμία, συνήθως αυτή οφείλεται σε φόβο και έλλειψη άμεσης και από πρώτο χέρι γνώσης της αγοράς προς “εξαγωγή”. Κάθε νησιωτική χώρα όπως η Κύπρος και το Ηνωμένο Βασίλειο ζει ή πεθαίνει από την ικανότητά της να εμπορεύεται, οπότε αυτός που δεν εξάγει μπορεί να πωλήσει όλα όσα παράγει στην εσωτερική αγορά, διαφορετικά δεν έχει τη θέληση ή την επιθυμία να αναπτύξει την επιχείρησή του. Αυτό μπορεί να ισχύει και για τις πολύ λίγες πραγματικά ντόπιες μη φορητές επιχειρήσεις (συνήθως επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών), αλλά αν έχουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε οποιοδήποτε μορφή –ιδίως στην ποιότητα ή τη μοναδικότητα–, τότε είναι θέμα υπέρβασης της αδράνειας.

6. Πώς μπορούν οι επιχειρηματίες να ξεπεράσουν αυτά τα εμπόδια ή την αρνητική νοοτροπία που τους αποτρέπει από το να επιχειρούν παγκόσμια;

Οι περισσότερες εταιρείες στις οποίες πλέον επενδύουμε έχουν “γεννηθεί σε όλο τον κόσμο”. Αυτή τη στιγμή έχω μια εταιρεία που έχει τρεις ιδρυτές –έναν Έλληνα τεχνολόγο, έναν Γερμανοβραζιλιάνο, και έναν Αγγλοαυστριακό. Η επιχείρησή τους θα ξεκινήσει στο Ηνωμένο Βασίλειο –ωστόσο, αν είναι επιτυχής θα βρίσκεται σε τουλάχιστον 20 χώρες κατά το δεύτερο έτος. Αυτή είναι η χαρά των "ελαφρών περιουσιακών στοιχείων” που έχουν οι ψηφιακές επιχειρήσεις. Για τις πιο παραδοσιακές επιχειρήσεις υπάρχει μόνο ένας τρόπος –να πάτε εκεί! Μην βασιστείτε στη δευτερογενή έρευνα ή τους μεσάζοντες - πάρτε το αεροπλάνο, πηγαίνετε σε μια εμπορική έκθεση στην Κίνα, τις ΗΠΑ ή την Ινδία, μιλήστε ο ίδιος με τους καταναλωτές ή τους διανομείς στη χώρα. Η αδράνεια είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο. Ακόμα καλύτερα θα ήταν να ενταχθείτε σε μια πληρωμένη εμπορική αποστολή –αλλά πρέπει να γνωρίσετε ο ίδιος την αγορά, πρόσωπο με πρόσωπο.

7. Πώς μπορεί ένας επιχειρηματίας να γνωρίζει αν η επιχείρησή του είναι έτοιμη για εξαγωγές;

Είναι μια διαδικασία τριών σταδίων. Πρώτα, κατανοήστε την αγορά-στόχο σας. Μελετήστε τα μεγέθη της αγοράς, τα κανάλια διανομής, τους ανταγωνιστές, τα δημογραφικά στοιχεία των καταναλωτών και θέστε ρεαλιστικές προβλέψεις πωλήσεων. Δοκιμάστε το αυτό με έμπειρους συναδέλφους και αν είστε πεπεισμένοι ότι υπάρχει τόσο η ζήτηση όσο και μια εφικτή διαδρομή προς την αγορά προχωρήστε στο δεύτερο στάδιο. Τώρα, επανεξετάστε το επιχειρηματικό σας σχέδιο και βάλτε μέσα τον παράγοντα “αύξηση κόστους και εσόδων”. Υπάρχει χρονική διαφορά μεταξύ των δύο ενόσω αυξάνεται η δυνατότητα παραγωγής, ενόσω προσλαμβάνεται και εκπαιδεύεται νέο προσωπικό, και ενόσω αυξάνεται ο όγκος εργασίας και λαμβάνονται πληρωμές από τη νέα αγορά;

Αν ναι, τότε καθίστε με τους επενδυτές ή την τράπεζά σας και υπολογίστε πόση χρηματοδότηση απαιτείται (περιλαμβανομένων των εκτάκτων αναγκών). Εάν είστε σε θέση να λάβετε μια αποδεκτή απόδοση επί εκείνης της επένδυσης ή να αποπληρώσετε το δάνειο εντός εύλογου χρονικού διαστήματος τότε κλείστε τη συμφωνία. Τρίτο στάδιο: οριστικοποιήστε τις λεπτομέρειες και κάντε το! Σε πάρα πολλές περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις πετάγονται κατευθείαν στο δεύτερο στάδιο (ή και στο τρίτο), χωρίς πραγματικά να προβαίνουν σε ενδελεχή έρευνα και ανάλυση της αγοράς.

8. Αν ήταν να δώσετε μια συμβουλή σε έναν επίδοξο επιχειρηματία, ποια θα ήταν αυτή;

Η επιχειρηματικότητα είναι ομαδικό άθλημα. Πρέπει να βρείτε ανθρώπους με δεξιότητες συμπληρωματικές των δικών σας –ανθρώπους που μπορείτε να εμπιστευθείτε και που σας εμπιστεύονται ώστε το βέλτιστο συμφέρον τής επιχείρησης να είναι πάντα στην καρδιά σας. Ο πιο πολύτιμος πόρος που έχετε είναι η φήμη σας ως επιχείρηση, έτσι πάντα να υπόσχεστε λιγότερα και να προσφέρετε περισσότερα. Και όταν τα πράγματα πάνε στραβά (που σχεδόν σίγουρα έτσι θα γίνει), προσπαθήστε να παραμείνετε επικεντρωμένοι σε λύσεις· μην είστε πολύ περήφανοι για να ζητήσετε βοήθεια. Ένας καλός μέντορας είναι ένα ανεκτίμητο περιουσιακό στοιχείο για οποιαδήποτε επιχειρηματική ομάδα.

* Η IDEA είναι το πρώτο ολοκληρωμένο πρόγραμμα νεοσύστατων καινοτόμων επιχειρήσεων/εκκολαπτηρίου στην Κύπρο. Υποστηρίζεται από την Τράπεζα Κύπρου και το CIIM ως μέρος της εταιρικής κοινωνικής τους προσφοράς.